معرفی جامعه عشایر استان خراسان شمالی

د., 06/16/2014 - 12:38
معرفی جامعه عشایر استان خراسان شمالی
معرفی جامعه عشایر استان خراسان شمالی
بسیج عشایر: امروزه جامعه عشایری به عنوان یک واقعیت اجتماعی و بخشی از ساختار تاریخی فرهنگی و عضوی فعال از پیکره جامعه ملی بوده و علاوه از حفظ و حراست از فرهنگ ، سنن ، آداب و رسوم باستانی به عنوان میراثهای فرهنگی گرانقدر ایران زمین محسوب می شوند.

 به گزارش بسیج عشایر از استان خراسان شمالی؛ با 28166 کیلومتر مربع و مساحت کل منابع طبیعی 2022077 هکتار و جمعیتی بالغ بر 811572 نفر، از شمال به جمهوری ترکمنستان ، از جنوب و شرق به استان خراسان رضوی و از غرب به استان گلستان و از جنوب غربی به استان سمنان محدود می گردد. بر اساس آخرین سرشماری اقتصادی –اجتماعی عشایر کوچنده توسط مرکز آمار ایران ، جمعیت عشایر کوچرو استان بالغ بر 3233 خانوار و 18389  نفر است . ولی از لحاظ عشایر تحت پوشش شرکتهای تعاونی عشایری استان، جمعیت آنها حدود 5000 خانوار و(28790 نفر) است که متشکل از دو ایل بزرگ زعفرانلو و شادلو و 24 طایفه می باشد که زبان اصلی آنها کرد کرمانجی بوده و مذهب آنها شیعه است.

پیشینه تاریخی ایلات و اقوام استان

امروزه جامعه عشایری به عنوان یک واقعیت اجتماعی  و بخشی از ساختار تاریخی  فرهنگی و عضوی فعال از پیکره جامعه ملی بوده و علاوه از حفظ و حراست از فرهنگ ، سنن ، آداب و رسوم باستانی به عنوان میراثهای فرهنگی گرانقدر ایران زمین محسوب می شوند.

عشایر کرد شمال خراسان از بقایای ایل بزرگ زعفرانلو و شادلو هستند که در زمان شاه عباس صفوی در سال 1010 هجری قمری از غرب ایران به مناطق شمال خراسان کوچانده شده اند. امروزه عشایر کرد خراسان شمالی دارای ایل به معنای واقعی نبوده بلکه به صورت طوایف مستقلی درآمده اند. در آخرین سرشماری اجتماعی –اقتصادی مرکز آمار ایران دارای 24 طایفه مستقل مستقر در خراسان شمالی شامل : (1- باچوانلو 2- قهرمانلو 3- ملوانلو 4- میلانلو 5- توپکانلو 6- دیرانلو 7- جیرستان الخاص 8- سیفکانلو 9-بریمانلو 10- پهلوانلو 11- جیرستان آنی صر 12- سارخانی 13- قلیانلو 14- کاوانلو 15- کیکانلو 16- بیچرانلو 17- نامانلو 18- امیرانلو 19- هشت مرخی 20- ایزانلو 21- روطانلو 22- تبریانی 23- جافکانلو 24- طایفه مستقل چهارده ) هستند. ضمناٌ تعدادی از عشایر خراسان شمالی به لهجه ترکی تکلم می کنند که بنا به روایت های تاریخی از ایل افشار هستند و نادر قلی فرزند امام قلی از قبیله قرخلو بود که شاخه ای از ایل افشار بشمار می رفت طایفه مذبور از آغاز سلسله صفوی برای جلوگیری از هجوم ازبکان و ترکمانان به منطقه شمال خراسان یا خراسان شمالی کوچ داده شده و در منطقه ابیورد دره گز استقرار پیدا کردند.

ایل شادلو یا شادی در اوایل قرن یازدهم هجری قمری (1010 هجری قمری ) بوسیله شاه عباس بزرگ همراه دو ایل هم نژاد و هم زبان کرد دیگر به نامهای زاخوری (زعفرانلو) و کاوی (کیوانلو) به خراسان کوچانده و در نواحی شمال خراسان که مرکز آن در غرب (عشق آباد کنونی) بود اسکان داده شدند که از هجوم ازبکها جلوگیری نمایند. کلمه " لو" به ترک معنی "یای" نسبت را در فارسی می دهد. به همین دلیل ایلات شادی –زاخوری و کاوی به تدریج نام شادلو –زعفرانلو و کیوانلو یافتند در سالهای آخر سلطنت شاه عباس ، حکومت کردهای خراسان به شخصی به نام یوسف سلطان که از قورچیان شاه عباس بود واگذار شد. خانواده خوانین شادلو از اولاد این شخص هستند.

زبان کردهای شمال خراسان کرمانجی به لهجه کردی شمال آذرباییجان غربی نزدیک است. آخرین حاکم محل بجنورد عزیزاله خان سردار معزز فرزند یار محمد خان بود که با روی کارآمد رضا شاه و اعمال سیاست تمرکز و قلع و قمع طوایف محلی در تیر ماه 1304 شمسی در مشهد اعدام و حکومت 330 خانواده شادلو در گرگان و خراسان پایان یافت.

ایلراههای عشایری استان خراسان شمالی

عشایر استان خراسان شمالی دارای دو کوچ بهاره (شروع اوایل اردیبهشت ماه) کوچ پاییزه (شروع از اوایل آبان ماه) می باشد که شامل سه ایلراه به شرح زیر می باشد.

1-      ایلراه شمالی : شمال شهرستانهای قوچان ، فاروج ، شیروان ، بجنورد (گیفان ، راز و جرگلان) و مراوه تپه ، گنبد استان گلستان.

2-     ایلراه میانی : ( از فاروج تا مانه و سملقان در اطراف رودخانه اترک و کالیمانی و مراوه تپه ، کلاله استان گلستان).

3-     ایلراه جنوبی: (مسیر جنوب شهرستانهای قوچان ، فاروج، شیروان ، اسفراین ، جنوب بجنورد، گرمه و جاجرم ، مانه و سملقان و مراوه تپه)

که  هرکدام از مسیرهای فوق بطول حدود 400 کیلومتر به شیوه نیمه سنتی همراه خانواده  کوچ می نمایند.

جاذبه های گردشگری عشایری استان :

1-      چشم اندازها و مناظر طبیعی : شامل مناطق ییلاقی و قشلاقی و پراکنده گی عشایر در هنگام ییلاق در دامنه کوهها و...

2-     تولیدات سنتی : شامل فرآورده های لبنی از شیر گوشفندان مانند دوغ و ماست مشکی ، پنیر ، کره ، کشک ، روغن زرد حیوانی.

3-     صنایع دستی : اعم از قالی ، قالیچه ، گلیم  (سفره کردی ، کناره ، پادری و ...) ، خورجین، پلاس ، البسه محلی و ...

4-     جاذبه های فرهنگی و هنری : شامل لهجه و گویش محلی ( کرمانجی شمال خراسان) ، لباس و پوشش محلی ، آواها و نواهای محلی و مراسمات عزاداری مربوط به ایام محرم و صفر و شهادت ائمه اطهار و مراسمات جشن و سرور و شادی که شامل عروسی و کشتی چوخه و ...

5-     جاذبه های کوچ : از قبیل کوچ سنتی خانواده عشایر همراه با دام که همه ساله در زمان کوچ نظر گردشگران را به خود معطوف می کند.

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

افزودن دیدگاه جدید

Restricted HTML

  • تگ‌های HTML مجاز: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.
کد امنیتی
لطفا به این سوال برای جلوگیری از ارسال اسپم پاسخ دهید.

پایتخت ایران کجاست؟ (به فارسی تایپ کنید)